Anahtar Kelimeler
Nasıl Atıf Yapılır
Öz
Gösterişli tüketim, yalnızca ekonomik bir davranış biçimi değildir. Günümüzde dijital mecraların da etkisiyle gösterişçi tüketim artık bireyin sosyal statüsünü ve yaşam tarzını sunma biçimidir. Bu çalışmada, sosyal medyada gösterişli paylaşımların nasıl temsil edildiğini ortaya koymak amaçlanmıştır. Özellikle Instagram gibi görsel ağırlıklı mecralarda dijital içerik üreticileri tarafından paylaşılan içerikler, gösterişçi tüketim ve popüler kültür bağlamında ele alınarak analiz edilmiştir. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi tekniği kullanılarak Türkiye’de öne çıkan dört dijital içerik üreticisinin Instagram paylaşımları, Baudrillard’ın hipergerçeklik, simülasyon kavramı ve Debord’un gösteri toplumu kuramı kapsamında incelenmiştir. Elde edilen bulgular, popüler kültürün sosyal medya aracılığıyla bireylerin dijital kimlik inşasında önemli ve etkin rol oynadığını ve bu kimliklerin gösterişli temsillerle nasıl yeniden üretildiğini ortaya koymuştur. Instagram’da paylaşılan gönderiler çerçevesinde gösterişçi tüketimin sosyal medya mecralarında ne şekilde sunulduğunu ortaya çıkarması bu çalışmayı önemli kılmaktadır.
Makale Kullanım İstatistikleri
İndirmeler
Referanslar
Akgün, A. C. (2024). Sanal etkileyicilerin Instagram paylaşımlarında gösterişçi tüketim: Göstergebilimsel bir inceleme. İletişim Bilimi Araştırmaları Dergisi, 4(3), 194-206. https://doi.org/10.5281/zenodo.13253777
Altun Erdoğdu, K. (2025). Income, social comparisons and happiness in Türkiye: Findings from 2024 life satisfaction survey. Ekonomi Politika ve Finans Araştırmaları Dergisi, 10(4), 1471-1494. https://doi.org/10.30784/epfad.1724446
Bahçecioğlu, E. H. (2022). Gösterişçi tüketim bağlamında aylak sınıfın dönüşen formunun sosyal medyadaki temsili: Instagram’da ev kadınlarının sunum pratikleri. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (29), 305-339. https://izlik.org/JA65DE36FH
Baudrillard, J. (2011). Simülakrlar ve simülasyon (O. Adanır, Çev.). Doğu Batı Yayınları.
Baudrillard, J. (2012). Tüketim toplumu (H. Deliceçaylı & F. Keskin, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
Bocock, R. (2009). Tüketim (İ. Kutluk, Çev.). Dost Kitabevi.
Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27-40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902027
Campbell, C. (1995). Conspicuous confusion? A critique of Veblen’s theory of conspicuous consumption. Sociological Theory, 13(1), 37-47. https://doi.org/10.2307/202004.
Casais, B., Soares, A. M., Abreu, M., Lungu, D., & Rodrigues, J. (2026). “Look at what I own”: the role of social media in luxury brand equity and conspicuous consumption. Asia Pacific Journal of Marketing and Logistics, 38(7), 2035-2050. https://doi.org/10.1108/APJML-03-2025-0403
Çelik, M. (2016). The Impact of Social Media on Luxury Consumption. The Turkish Online Journal Of Design, Art And Communication, 6(4), 437-445. https://doi.org/10.7456/10604100/007
Debord, G. (1996). Gösteri toplumu (A. Ekmekçi & O. Taşkent, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
Dinh, T. C. T., & Lee, Y. (2024). Social media influencers and followers’ conspicuous consumption: The mediation of fear of missing out and materialism. Heliyon, 10(16). https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e36387
Duman, Z. (2016). Tüketimci kapitalizmin ve tüketim kültürünün eleştirisi. Sosyoloji Dergisi, (33), 15-36.
Eckhardt, G. M., Belk, R. W., & Wilson, J. A. (2015). The rise of inconspicuous consumption. Journal Of Marketing Management, 31(7-8), 807-826. https://doi.org/10.1080/0267257X.2014.989890
Ellison, N. B., Steinfield, C., & Lampe, C. (2007). The benefits of Facebook “friends:” Social capital and college students’ use of online social network sites. Journal of computer‐mediated communication, 12(4), 1143-1168. https://doi.org/10.1111/j.1083-6101.2007.00367.x.
Elmasoğlu, K. (2017). Tüketim kültüründe etkili bir araç olarak reklamın işlevlerine dair genel bir değerlendirme. Abant Kültürel Araştırmalar Dergisi, 2(4), 27-42.
Fırat, A., Kutucuoglu, K. Y., Saltik, I. A., & Tuncel, O. (2013). Consumption, consumer culture and consumer society. Journal of Community Positive Practices, 13(1), 182-203.
Gonzales, A. L., & Hancock, J. T. (2011). Mirror, mirror on my Facebook wall: Effects of exposure to Facebook on self-esteem. Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking, 14(1-2), 79-83. https://doi.org/10.1089/cyber.2009.0411
Illich, I. (1990). Tüketim köleliği (M. Karaşahan, Çev.). Pınar Yayınları.
İlter, E. (2019). Tüketim kültürünün tarihsel gelişim süreci ve bireysel, toplumsal ve kültürel etkilerinin incelenmesi. Erzincan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(2), 461-476.
Kaplan, A. M., & Haenlein, M. (2010). Users of the world, unite! The challenges and opportunities of social media. Business Horizons, 53(1), 59-68. https://doi.org/10.1016/j.bushor.2009.09.003
Karaboğa, M. T. (2018). Medya çağında çocuk ve çocuk kültürü: şiddet ve tüketim kültürünün yansımaları. Uluslararası Çocuk Edebiyatı ve Eğitim Araştırmaları Dergisi (ÇEDAR), 2(2), 1-17.
Karakaş, M. (2001). Tüketim kültürü ya da tüketimin yeniden üretimi. Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 3(1), 11-28.
Kaya, A. (2020). Dijital çağda tüketim ve algısal eskitme: sosyal medya fenomenleri üzerinden bir inceleme. Akademik Hassasiyetler, 7(13), 169-191.
Kellner, D. (2013). Medya gösterisi (Z. S. Doğruer, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
Kıral, B. (2020). Nitel bir veri analizi yöntemi olarak doküman analizi. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(15), 170-189.
Köroğlu, M. (2014). Tüketim kültürünün gençliğe etkisi üzerine bir değerlendirme. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 2(4), 254-269. https://doi.org/10.19145/guifd.24164
Kula, N. (2012). TV dizileri yoluyla yeniden üretilen tüketim kültürü. Tarih kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi, 1(4), 507-530.
Lu, Y., Zhao, T., Song, S., & Song, W. (2024). Can self-presentation on social media increase individuals’ conspicuous consumption tendency? A mixed-method empirical study on WeChat in China. Journal of Theoretical and Applied Electronic Commerce Research, 19(2), 1206-1221. https://doi.org/10.3390/jtaer19020062
Mutlu, E. (2012). İletişim Sözlüğü (6. Baskı). Sofos Yayınları.
Öztürk, K. M. (2022). Tüketim kültürünün sosyal medya aplikasyonları ile dönüşümü ve entegrasyonu: gösterişçi tüketim bağlamında Instagram paylaşımları üzerine bir araştırma. Yeni Medya, 2022(13), 443-456. https://doi.org/10.55609/yenimedya.1120616
Park, J., & Chun, J. (2025). The consumer socialization process: How social media affects youth luxury consumption. Journal of Global Fashion Marketing, 16(2), 156-172. https://doi.org/10.1080/20932685.2024.2434870
Sak, R., Sak, İ. T. Ş., Şendil, Ç. Ö., & Nas, E. (2021). Bir araştırma yöntemi olarak doküman analizi. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 4(1), 227-256. https://doi.org/10.33400/kuje.843306
Senemoğlu, O. (2017). Tüketim, tüketim toplumu ve tüketim kültürü: Karşılaştırmalı bir analiz. İnsan ve İnsan, 4(12), 66-86. https://doi.org/10.29224/insanveinsan.313030
Şahin, M. C. (2005). Türkiye’de gençliğin toplumsal kimliği ve popüler tüketim kültürü. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 25(2), 157-181.
Tan, M. (2019). Tüketim kültürü bağlamında istek ve ihtiyaçların oluşumu: kavramsal bir analiz. Fırat Üniversitesi Uluslararası İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 3(2), 193-218.
Thoumrungroje, A. (2014). The influence of social media intensity and eWOM on conspicuous consumption. Procedia – Social and Behavioral Sciences, 148, 7-15. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2014.07.009
Topay, G., & Erdem, R. (2019). Türkiye’de tüketim kültürünün gelişimine dair kavramsal bir inceleme. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (35), 162-183.
Ünlü, S., & Filan, M. (2021). Veblen’in gösterişçi tüketim kavramı çerçevesinde sosyal medya: Instagram influencer’ları üzerine bir analiz. Abant Kültürel Araştırmalar Dergisi, 6(12), 39-55.
Varol, M. Ç. (2022). Thorstein Veblen ve gösterişçi tüketim bağlamında “wealthie” kavramı üzerine bir değerlendirme. İletişim Bilimi Araştırmaları Dergisi, 2(1), 45-55. https://doi.org/10.7456/100201100/005
Veblen, T. (2005). Aylak sınıfın teorisi (Z. Gültekin & C. Atay, Çev.). Babil.
Wach, E., & Ward, R. (2013). Learning about qualitative document analysis. IDS Practice Paper in Brief, 13, 1-11. https://hdl.handle.net/20.500.12413/2989
Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. Baskı). Seçkin Yayıncılık.
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Telif Hakkı (c) 2026 Meryem Altıntaş